Köşe Yazıları Manşet

Toplumu ve şehri tehdit eden tehlike: AVM’ ler

Takip eden okurlarımız anımsayacaklardır, “Tokat’ta Üret, Tokat’ta Tüket, Tokat’ı Sev” kampanyasıyla ilgili dünkü yazımda, kampanya ile ilgili bazı yanlışlıklara değinmiş ve asıl odaklanılması gereken konunun TESOB Başkanı Sayın Fehmi Çankaya’nın da dediği gibi, “Alışverişini yerel esnaftan yap, esnafına sahip çık” anlayışına sahip çıkılması olduğunu ifade etmiştim.

Önce şunu belirtelim ki, bu şehri ve belirli grupları yönetme iddiasında olanlar, şehrin içinde daha başka AVM’ ler ve bir bakkal dükkânından biraz hallice diyebileceğimiz, yerel olmayan perakende satış birimlerinin açılmasına karşı nasıl bir yol izlerler bilemem ama pazar ekonomisinin ulusal ya da uluslararası özel yatırımcıları eliyle bizlere dayatılan her AVM ve bakkal dükkanından bozma yabancı perakende satış birimlerinin kültürel yozlaşmaya hizmet ettiğini ve yerli üretimi baltaladıklarını bilsinler.

Kuşkusuz başka şehirlerde de öyledir ama Tokat gibi yerellik olgusunu hala yitirmemiş şehirlerde “alışveriş” bir tarihsel kent kültürüdür.

Bunun kent kültürümüzdeki karşılığı ise AVM’ler değil,  arastalar, yerel pazarlar, çarşılar ve yerel esnaftır.

Zannedildiğinin aksine AVM’ler kentsel gelişmenin anahtarı değildirler ve kentlilik bilincinin tarihsel temelleri arasında AVM’ ler değil, arastalar, yerel pazar yerleri, açık ve kapalı çarşılar vardır.

Toplumsal ilişkilerin de gelişim alanları olan bu kent geleneğini yıkıma uğratarak, kent sakinlerinin kendi esnafıyla olan insani ve sosyo-ekonomik ilişkilerini tarihe gömen bu AVM ve bizim yerel bakkallarımızdan biraz hallice ve yerel olmayan perakende satış mağazaları anlayışının bir an önce terk edilmesi gerekmektedir.

Bu sadece belediye ya da meslek odaları yönetimlerine yapılmış acil bir çağrı değildir.

Bu çağrı, Tokat’ı seven, Tokat’taki üretimin yara almasını istemeyen ve vahşi kapitalizmin sömürüsüne karşı olan tüm Tokatlılaradır.

Kuşkusuz, bir zamanlar, sorumsuz ve gelişim adına salt sermayenin istekleri doğrultusunda çalışan, toplumu ve geleceğini yok sayan, şehrin geleceğine ilişkin bilimi önceleyen hiçbir kentsel çalışması olmayan,  kaba yaklaşımlar sergileyen yönetim anlayışı Tokat’a sarılması güç yaralar açmıştır.

Hatırlayınız!

Eski Tekel Sigara Fabrikası’nın yerini satan alan Tokat’lı yatırımcıların, Tokat’ın dışında AVM, kentsel donatı alanları, beş yıldızlı otel yatırımı yapma girişimlerini sudan bahanelerle engelleyen zihniyet, Tokat’ın merkezine AVM yapılmasına onay vermiştir.

Oysa hem çağdaş kent planlamasında, hem de yerel yönetim politikalarında ve yatırım önceliklerinde AVM’lerin kent dışına yönlendirilmeleri, buna karşın kentlerdeki tarihi çarşıların, geleneksel semt pazarlarının ve hatta yeni oluşturulacak çarşı ve pazar yerlerinin geliştirilmesi hususları önemli bir tutmaktadır.

Bu konularda size sayısız bilimsel çalışma gösterebilirim.

Aynı anlayış, yeni kentsel gelişme alanlarında da esas alınmalıdır.

AVM’ler yerine geleneksel çarşı ve pazar düzeni içinde ticaret dokuları oluşturulmalıdır.

Toplum sadece “tüketen kentliler” ve “pazarlayan şirketler” ikileminden kurtulmalı ve yerel üretici katmanların, kentsel yaşamdaki etkin ekonomik ve sosyal konumlarının sürmesi, böylece geleneksel ortak yaşam ve kentsel değerleri “birlikte yaratma sürecinin devamlılığı” sağlanmalıdır.

Zaman zaman Avrupa’nın değişik ülkelerinden Tokat’a ziyaretime gelen dostlarımla pazara alışverişe çıktığımızda ne kadar mutlu olduklarını,   yerel ve geleneksel ticari hayatı gördüklerinde “muhteşem bir şehirde yaşıyorsunuz” diyerek bize beğeni ile baktıklarını belirtmek isterim.

Bilmem hiç fark ettiniz mi?

Son çeyrek yüzyılın deneyiminden yararlanan ülkeler, AVM’leri kentin dışına, üniversitelerini ise kent dışında değil, kentin içinde konumlandırmaktadırlar.

Yani bizdekinin tam tersi bir durum söz konusu…

Bir taraftan, AVM’leri kentin merkezine kurarak, geleneksel pazara, çarşıya küskün, kentsel değerlerin azaldığı sosyal ortamın yaratılmasına ön ayak oluyoruz.

Diğer taraftan, üniversiteleri kent dışına, kentlilerden kopuk bir şekilde inşa ederek, “kent kaçkını” akademik gettolar (azınlık bölgesi)  yaratıyor,  üniversite ile o kent ve kentliler arasında olması gereken “işbirliği, diyalog, kaynaşma” ve “ortak yaşam kültürü” nü daha baştan yok ediyoruz.

Oysa en azından AVM’leri kent dışına kurarak ve bakkal dükkânından biraz hallice yerel olmayan marketlerin şehrimizde yayılmalarına olanak sağlamayarak, yerel ve geleneksel ticari alanlarımızın yıkıma uğratılmamasını ve tarihsel alışveriş kültürümüzün korunmasını sağlanmalıydık.

Hala geç değil!

Hala çağdaşlığın, yerel, geleneksel ve insanî değerlerden uzaklaşan bir kimliksizleşme olmadığını yüksek sesle savunup, Tokat halkına anlatabiliriz.

Bunun için belediyeler, üniversite, il genel meclisi,  meslek odaları ve sivil toplum örgütleri olarak, bir proje kapsamında, hep birlikte, yerelleşmeyi, kültürel yozlaşmaya izin vermeyen somut şehircilik ve vatandaşlık önerilerini Tokatlılara anlatabilmeliyiz..

Nasıl mı?

Toplumda alış verişlerini yerel esnaftan yapmaları, esnafına sahip çıkmaları yönünde bir bilinç oluşturarak…

Bunun için, tüm mahallelerde, muhtarlarla işbirliği içinde yetişkinlere, okullarımızda milli eğitimle iş birliği içerisinde öğrencilere kent ve kentlilik bilinci ve farkındalık eğitimleri verilmelidir.

Bu eğitimler birer ders gibi “bilmek” üzerine değil, “farkındalık” oluşturmak üzere verilmelidir.

Tabi bunun için önce, bu uygulamanın bir proje metni haline getirilmesi, amaçları, hedefleri, yapılacak faaliyetler, faaliyetler için gereken insan kaynakları ve bütçe ile takvimi ve çıktılarının neler olacağı açıkça tarif edilmeli yerel medya dâhil tüm yerel kuruluşların desteği alınmalıdır.

Ha bir de, bu proje “Tokat merkezden ibaret değildir” anlayışıyla yapılması gerekmektedir.

Yok, böyle yapmaz da, günü birlik, derme çatma işlerle uğraşırsak, bakkal dükkânından biraz hallice marketlerin her köşe başını nasıl tuttuklarını, yerel esnafımızın ve üretimin canına nasıl okuduklarını geç te olsa anlarız!

Related posts

OSB’ye 20 milyon dolarlık enerji yatırımı

Tokattan Haber

Erbaa’da zabıta ekiplerinden fiyat denetimi

Tokattan Haber

Uluslararası Milli Bilinç Kampı sonrasında Tokat’ lı izcilerimizden ziyaret

Tokattan Haber

Kimler Neler Demiş?

avatar
  Subscribe  
Bildir